Solliciteren als introvert: hoe je jezelf laat zien zonder je anders voor te doen
Veel introverte mensen zien op tegen solliciteren. Een sollicitatiegesprek voelt vaak als een situatie waarin je jezelf moet verkopen. Misschien vraag je je af hoe je spontaan, zelfverzekerd en overtuigend kunt overkomen, terwijl dat niet natuurlijk voelt.
Succesvol solliciteren voor introverte mensen draait niet om het vertonen van extravert gedrag. Juist door jezelf te laten zien zoals je bent en tegelijkertijd vertelt over jouw kwaliteiten op een natuurlijke manier, kun je net zo goed indruk maken op je gesprekspartner. Een van de belangrijkste tips die ik alvast wil meegeven: probeer niet een extraverte versie van jezelf te worden. Werkgevers zoeken geen standaard persoonlijkheid. Ze zoeken iemand die past bij de functie én het team.
Waarom vinden veel introverte mensen solliciteren zo lastig?
Voor veel introverte mensen kost solliciteren behoorlijk veel energie. Je komt terecht in een situatie waarin je in korte tijd veel over jezelf op een opgeklopte manier moet vertellen, terwijl je misschien liever en van nature eerst de kat uit de boom kijkt.
Het heeft vaak te maken met hoe introverte mensen informatie verwerken. Ze denken eerst na en spreken daarna. Tijdens een sollicitatiegesprek lijkt het soms alsof snelle antwoorden worden beloond, waardoor je het gevoel kunt krijgen dat je niet voldoet of jezelf onvoldoende kunt presenteren.
Hoe je het gevoel dat je jezelf moet verkopen, kunt relativeren
Wat ik nog weleens merk bij coachees, is dat ze denken dat een sollicitatiegesprek vooral draait om jezelf promoten. Daardoor gaan ze proberen enthousiaster, socialer of spontaner over te komen dan ze zich voelen, of ze klappen juist dicht en worden meer zenuwachtig dan nodig.
Jezelf anders voordoen dan je bent, werkt meestal averechts. Je raakt meer gespannen en verliest juist het contact met jezelf en je kwaliteiten. Herkenbaar?
Waar moet ik op letten als introvert persoon?
Onthoud het volgende: een sollicitatiegesprek is een kennismaking waarin beide partijen onderzoeken of er een goede match is. Als je in je hoofd te veel het idee hebt dat het een verkooppraatje moet zijn, dan zet je jezelf klem. Net als in een vriendschap of relatie moet het van beide kanten komen, dus ook de werkgever heeft de verantwoordelijkheid om een goede en eerlijke voorstelling van zaken te geven en antwoord te geven op al jouw vragen. En juist door vragen te stellen kun je net zo goed indruk maken! Je toont interesse en je kunt die vragen voorbereiden.
Zie het als een onderzoek
Met andere woorden, zie het als een onderzoek en niet als een verkoopgesprek. Dat kan de druk op het gesprek al behoorlijk verlagen. Met een goede voorbereiding en een paar vragen voor de werkgever kan er eerder een goedlopend en prettig gesprek ontstaan.
De druk van een sollicitatiegesprek
Als het gaat om een sollicitatiegesprek, kunnen er factoren meespelen, zoals:
- De angst om stiltes te laten vallen, of dat er überhaupt stiltes gaan vallen.
- Bang zijn om een verkeerd antwoord te geven.
- Een kritisch stemmetje in je hoofd die je onzeker maakt.
- Jezelf vergelijken met andere kandidaten.
Vooral perfectionisme kan hier een grote rol in spelen. Veel introverte mensen willen het gesprek goed doen en leggen de lat daardoor onnodig hoog voor zichzelf.
Moet je extravert zijn om succesvol te solliciteren?
Nee, natuurlijk niet, maar toch leven er nog veel misverstanden over introversie. Daardoor denken sommige mensen dat werkgevers automatisch kiezen voor de meest aanwezige en enthousiaste kandidaat.
In de praktijk ligt dat veel genuanceerder.
De grootste misverstanden over introversie
Introvert betekent niet:
- Verlegen zijn
- Onzeker zijn
- Sociaal onhandig
- Ongeïnteresseerd
De kenmerken van een introvert persoon verschilt enorm met die van extraverten. Ze denken vaak zorgvuldig na, luisteren aandachtig en brengen rust in gesprekken. Benadruk in een sollicitatiegesprek dit soort kwaliteiten. En zoeken ze wél iemand met extraverte eigenschappen, dan is het voor jou niet de juiste plek om je loopbaan te vervolgen.
Waarom werkgevers behoefte hebben aan introverte kwaliteiten
Gedoe in teams ontstaat vaak door degenen die sneller en makkelijker op een negatieve manier van zich laten horen, is mijn persoonlijke ervaring. Met jouw introverte kwaliteiten breng je juist meer rust in een team.
Introverte kwaliteit | Waarde voor werkgever |
Goed luisteren | Sterkere samenwerking |
Analytisch denken | Doordachte beslissingen |
Focus | Hogere kwaliteit van werk |
Voelt zich sneller overprikkeldHeeft vaker behoefte aan dynamiek Reflectievermogen | Sneller leren van ervaringen |
Zelfstandig werken | Minder aansturing nodig |
Wat me soms opvalt bij coachees, is dat ze deze kwaliteiten als vanzelfsprekend zien. Daardoor benoemen ze deze niet tijdens een sollicitatiegesprek. Terwijl juist daar vaak hun kracht zit.
Hoe bereid je een sollicitatiegesprek voor als introvert?
Goede voorbereiding is een van de sterkste wapens van introverte sollicitanten. Het is dan niet het idee om een script of pitch uit je hoofd te leren, maar om jezelf meer rust en vertrouwen te geven.
Hieronder staan een aantal manieren waarop je die voorbereiding effectief kunt inzetten. En ook extraverte sollicitanten hebben hier natuurlijk ook voordeel van 😊.
Bereid voorbeelden van successen voor
Veel sollicitatievragen gaan uiteindelijk over concrete situaties uit het verleden.
Denk bijvoorbeeld alvast na over:
- Een project waar je trots op bent
- Een probleem dat jij (en je team) hebt/heeft opgelost
- Een samenwerking die goed verliep
- Een uitdaging die je bent aangegaan en waarvan je hebt geleerd
Gebruik hierbij bijvoorbeeld de STAR-methode. Daardoor hoef je tijdens het gesprek minder te zoeken naar woorden.
Schrijf je sterke punten vooraf uit
Veel mensen vinden het lastig om hun kwaliteiten te benoemen. Probeer daarom vooraf antwoorden te formuleren op vragen als:
- Waar ben ik goed in?
- Wat waarderen collega's/mijn huidige manager aan mij?
- Aan welke resultaten heb ik (mee)gewerkt?
- Welke ‘fout’ heb je ooit gemaakt en hoe heb je dit weer rechtgezet of wat heb je ervan geleerd?
Hoe concreter je voorbeelden, hoe geloofwaardiger je verhaal wordt. En met jouw antwoord op de laatste vraag laat je ook zien dat je niet perfect bent, maar wel dat je goed kunt reflecteren en openstaat om te leren. Kwaliteiten die zeker worden gewaardeerd!
Bereid jezelf ook mentaal voor
Dit onderwerp lees ik nauwelijks terug in andere artikelen, terwijl het wel het verschil kan maken, zeker als je de neiging hebt om erg zenuwachtig te zijn voor een sollicitatiegesprek.
Vraag jezelf vooraf af:
- Wat als het gesprek niet gaat zoals ik wil?
- Wat als ik even moet nadenken?
- Wat als ik zenuwachtig ben?
Wat kan helpen in de praktijk is om jezelf toestemming te geven om even na te denken.
Bijvoorbeeld:
"Dat is een interessante vraag. Ik wil daar even goed over nadenken."
Zo'n reactie komt vaak juist zorgvuldig en professioneel over.
Recruiters spreken dagelijks sollicitanten. Een korte stilte of een moment van nadenken is meestal veel minder opvallend dan jij denkt. Laat het idee dus los dat je direct met een antwoord moet komen. Koop tijd door aan te geven dat je daar heel even over na wilt denken. Hiermee laat je zien dat je regie houdt op het gesprek.
Nog sterker werkt het als je dit scenario van tevoren in je hoofd laat afspelen. Gebruik je verbeelding en zie het jezelf zeggen. Spreek het op datzelfde moment hardop uit, zodat je echt goed voorbereid bent op zulke momenten! Deze techniek heet FIT - Functional Imagery Training - en wordt onder andere door topsporters ingezet om zich de overwinning in te beelden, hetgeen hen mentaal sterker maakt.
Hoe laat je zelfvertrouwen zien zonder jezelf anders voor te doen?
Veel mensen verwarren zelfvertrouwen met extravert gedrag. Maar zelfvertrouwen gaat niet over duidelijk aanwezig zijn. Je kunt zelfvertrouwen ook laten zien door het gesprek als een dialoog te zien en je vragen aan de werkgever tussendoor stelt. Oprechte nieuwsgierigheid maakt vaak meer indruk dan ingestudeerd enthousiasme. Zo ontstaat een goed gesprek dat organisch verloopt. Gecombineerd met jouw concrete voorbeelden en je eerlijke verhaal over je sterke punten, laat je ook zien dat jij de juiste kandidaat bent voor die vacature.
En door een goede voorbereiding, leg je voor jezelf een mentaal fundament van vertrouwen om het gesprek in te gaan.
Vertaal je kwaliteiten naar werkgeverswaarde
Vertel niet alleen wat jouw sterke kanten zijn, maar ook wat dat oplevert.
In plaats van "Ik ben analytisch" kun je zeggen "Ik merk dat ik snel verbanden zie en daardoor risico's vaak vroeg signaleer."
Dat maakt je kwaliteiten direct concreet.
Wat als je dichtklapt tijdens een sollicitatiegesprek?
Een leeg hoofd tijdens een sollicitatiegesprek komt vaker voor dan veel mensen denken. Maar wist je dat zo’n black-out maar kort duurt? En dat betekent niet meteen, dat je ongeschikt bent voor de functie.
Waarom je brein soms blokkeert
Onder spanning schakelt het brein deels over naar een overlevingsstand. Daardoor wordt het moeilijker om informatie terug te halen die je normaal gesproken gewoon weet.
Dat gebeurt ook bij zeer ervaren professionals.
Wat kan helpen op dat moment?
- Vraag of de vraag herhaald kan worden
- Neem een slok water
- Denk eerst na en antwoord daarna
Vaak ben je binnen enkele seconden weer terug in het gesprek, alhoewel deze hapering vaak wel wordt gezien, is mijn ervaring. Het helpt je wel om de draad weer op te pakken op dat moment. En lukt dit toch niet, bedenk achteraf precies wat je had willen doen en studeer dit in, zodat het je de volgende keer mogelijk wél lukt.
Bedenk van tevoren wat je wilt zeggen
Je kunt je er sowieso op voorbereiden en van tevoren bedenken wat je zou willen zeggen als dit gebeurt, voor het geval dat. Gebruik hiervoor ook de FIT techniek bij de voorbereiding, want op het moment zelf iets spontaan zeggen lukt juist niet.
Denk bijvoorbeeld aan:
“Ik weet even niet meer wat ik hierop wilde antwoorden, mag ik daar later op terugkomen en jullie alvast een vraag stellen?”
Hiermee koop je tijd en je houdt toch regie op het gesprek zonder dat je echt helemaal vastloopt.
Hoe ga je om met een afwijzing als introvert?
Afwijzingen kunnen hard binnenkomen. Zeker als je veel tijd hebt gestoken in de voorbereiding. Sommige introverte mensen trekken na een afwijzing direct conclusies over zichzelf. En dat is begrijpelijk, maar natuurlijk niet nodig. Dat weet je rationeel, alleen emotioneel werkt het anders…
Onthoud: een afwijzing zegt alleen niet alles over jouw kwaliteiten!
Werkgevers kijken naar veel factoren:
- Ervaring
- Teamdynamiek
- Organisatiecultuur
- Beschikbaarheid
- Specifieke expertise
Soms past een andere kandidaat simpelweg beter bij wat er op dat moment nodig is. Wel frustrerend, zeker na diverse afwijzingen.
Wat kun je meenemen naar een volgende sollicitatie?
Vraag naderhand feedback als dat mogelijk is. Dat leert je:
- Wat ging goed?
- Wat wil ik behouden?
- Wat wil ik anders doen?
Probeer daarbij kritisch te kijken zonder in eindeloos piekeren terecht te komen.
Tot slot: stop met proberen extravert te zijn
Solliciteren voor introverte mensen hoeft geen strijd te zijn tegen je eigen persoonlijkheid. Juist wanneer je stopt met proberen extravert over te komen, ontstaat er ruimte om je echte kwaliteiten te laten zien.
Als je merkt dat onzekerheid, perfectionisme of een kritische innerlijke stem je tegenhouden tijdens sollicitaties, dan kan het helpen om daar eerst aandacht aan te besteden. Lees bijvoorbeeld ook mijn andere blog posts over bijvoorbeeld kwaliteiten van introverten.
Wil je hier persoonlijk mee aan de slag? Neem gerust contact met me op.
Veel gestelde vragen
Is introvert zijn een nadeel tijdens een sollicitatiegesprek?
Nee. Introverte mensen beschikken vaak over kwaliteiten die werkgevers waarderen, zoals luisteren, analyseren, focus en betrouwbaarheid. Het belangrijkste is dat je deze kwaliteiten zichtbaar maakt tijdens het gesprek.
Hoe kom ik zelfverzekerd over als introvert?
Zelfverzekerd overkomen betekent niet dat je veel praat. Rustig spreken, voorbeelden geven, vragen stellen en tijd nemen om na te denken zorgen vaak voor een professionele en zelfverzekerde indruk.
Wat moet ik doen als ik een black-out krijg tijdens een sollicitatiegesprek?
Neem een korte pauze, vraag eventueel of de vraag herhaald kan worden en gebruik een concreet voorbeeld uit je werkervaring. In de meeste gevallen herstel je sneller dan je denkt.