5 tips voor introverten over assertiever worden
Assertiever worden klinkt soms als iets onbereikbaars, vooral voor introverten. Maar je hoeft niet ineens extravert hoeft te worden om dit voor elkaar te krijgen. In deze blog post geef ik je 5 tips hoe jij als introvert op het werk én daarbuiten stap voor stap assertiever op werk, opkomen voor jezelf en zelfvertrouwen ontwikkelt zonder jezelf te moeten forceren.
Wat betekent assertiviteit of assertief communiceren?
Het komt erop neer dat je je grenzen aangeeft en open en eerlijk deelt wat je nodig hebt, met behoud van de relatie die je hebt met de persoon in kwestie. En dat je dit op een manier doet die bij jou past.
Assertief zijn is niet hetzelfde als dominant
Assertief zijn betekent duidelijk én respectvol communiceren, niet domineren. Het is juist de kunst om iets aan te geven zonder anderen te overschreeuwen.
Waarom assertiviteit voor introverten vaak anders voelt
Veel introverten denken eerst na voordat ze spreken. Dat is aan de ene kant een kwaliteit, maar kan voelen als een drempel als het om grenzen aangeven gaat. Dit maakt het lastiger om als introvert een collega aan te spreken op fouten.
Waarom introverten moeite hebben met assertiviteit op het werk
Er zijn een paar herkenbare patronen die maken dat assertiviteit voor introverten vaak lastig lijkt.
Conflictvermijding en harmonie willen bewaren
Je wilt graag dat iedereen zich prettig voelt. Hierdoor ga je bepaalde gesprekken uit de weg of zeg je niets over opmerkingen van anderen waarbij je je niet prettig voelt. Conflict vermijden is bij wijze van spreken jouw tweede natuur, want het voelt veilig op dat moment, maar kan ertoe leiden dat jouw eigen behoeften niet gehoord worden.
Bang om ‘lastig’ gevonden te worden
Deze angst weerhoudt veel introverten ervan om op te komen voor zichzelf, alsof je beleefdheid moet inwisselen voor assertiviteit. Veel introverten zijn bescheiden en vinden het vervelend om op de voorgrond te moeten treden, omdat ze dan misschien tot last zijn bij anderen.
Hoe doorbreek je deze patronen? Hieronder vind je 5 tips.
Tip 1: Begin met helder zijn voor jezelf
Assertief worden start bij zelfinzicht!
Van wie krijg je energie en van wie niet?
Schrijf voor jezelf op waar je energie van krijgt en wat je juist uitput. Schrijf ook op van wie je energie krijgt en van wie minder of niet. Dit maakt het makkelijker om keuzes te maken in gesprekken en een eerste stap te zetten om een grens aan te geven. Dat gaat makkelijker bij mensen van wie je in de basis energie krijgt, dan bij mensen van wie je geen energie krijgt of die te dominant voor jou zijn.
Welke overtuigingen heb je over jezelf en relaties?
Maak daarnaast voor jezelf helder wat maakt dat je niet voor jezelf opkomt. Welke overtuigingen heb je over jezelf en over hoe je met elkaar om hoort te gaan. Schrijf ze eens op en zet er een meer neutrale overtuiging naast en onthoud deze goed. Zie hieronder een paar voorbeelden.
Voorbeeld 1: overtuiging over jezelf
- Huidige overtuiging:
“Ik ben niet zo goed in direct spreken, want ik voel me overrompeld. Anderen kunnen zich veel beter direct uitspreken dan ik.” - Neutralere overtuiging:
“Ook als mijn woorden niet perfect zijn, is het waardevol als ik iets deel of aangeef. Ik mag net als anderen best aangeven waar ik het niet mee eens ben of waar ik mij niet prettig bij voel.”
Voorbeeld 2: overtuiging over hoe je met elkaar om moet gaan
- Huidige overtuiging:
“Als ik ergens iets van zeg, maak ik het ongemakkelijk of verstoor ik de sfeer.” - Neutralere overtuiging:
“Mijn mening of grens delen kan juist zorgen voor duidelijkheid en voorkomt misverstanden.”
Naast dat je je overtuigingen beter leert kennen, geef je jezelf toestemming dat jij je net zo goed als anderen mag uitspreken. Deze toestemming en sterker nog, deze beslissing helpt je om over de drempel te stappen en je uit te spreken. Zonder dat het meteen perfect hoeft te zijn.
Grenzen herkennen voordat je ze deelt
Een grens herkennen is fundamenteel: voel je spanning in je buik bijvoorbeeld, of denk je voortdurend na over wat je wel of niet wilt of had willen zeggen? Dat zijn signalen dat jouw grens is bereikt en dat mag je benoemen, zodra het moment zich nog eens voordat, of als je iemand 1-op-1 spreekt.
Tip 2: Assertief communiceren zonder jezelf te forceren
Je hoeft geen extravert persoon te zijn om gezien en gehoord te worden. Sterker nog, op een rustige manier communiceren is veel constructiever en effectiever dan iets te roeptoeteren.
Dus: zeggen wat je vindt, doe je in rustige bewoordingen
Rustig en duidelijk communiceren werkt juist in jouw voordeel. Je woorden krijgen meer gewicht omdat je ze rustig brengt, zonder dat het meteen perfect moet. Als je bijvoorbeeld een situatie niet prettig vindt, geef je aan dat je niet precies kunt aangeven wat de situatie met je doet, maar dat het niet prettig is, weet je wel. Geef dit dan op een rustige manier aan en dat je het anders wilt, maar nog niet precies weet wat. Hiermee open je in ieder geval het gesprek en geef je de ander de kans om zich ook op een rustige manier uit te spreken. De kans is aanwezig dat je gaat blozen en ja, dat voelt vervelend. Bedenk dat jij niet de enige bent die in dit soort situaties kan blozen en je zou er zelfs iets over kunnen zeggen. Dat geeft verlichting voor jezelf en voor de ander.
Voorbeeldzinnen die passen bij introverten
- “Ik merk dat ik even tijd nodig heb om hier goed over na te denken. Ik kom er binnenkort op terug.”
- “Mag ik dit punt nog toevoegen?”
- Bij het toevoegen van jouw mening/voorstel/idee: “Mijn voorkeur is… omdat/zodat…”
Deze zinnen zijn respectvol én duidelijk en effectief als je assertief communiceren wilt oefenen. De eerste is vooral handig als je een en ander nog moet verwerken. Door toch daar iets over te zeggen, geef je jezelf ruimte om je ook uit te spreken, zonder dat meteen te hoeven doen.
En bij het laatste voorbeeld geef je niet alleen aan wat je vindt, wilt of wilt inbrengen, maar ook waaróm door de toevoeging ‘omdat/zodat’. Hiermee geef je op een constructieve manier aan hoe jij ernaar kijkt.
Tip 3: Kleine stappen om voor jezelf op te komen heeft groot effect
Zoals je al hebt kunnen lezen, hoeft het niet een hele grote stap te zijn om je stem te laten horen.
Je verlaagt de drempel door jezelf toestemming te geven en door met rustige woorden te benoemen wat jij vindt of wat je voelt. Als het gaat om een taak die je krijgt, maar waarvoor je geen tijd hebt, vind je het misschien lastig om daarop ‘nee’ te zeggen. Ook hier bedenk je voor jezelf welke overtuigingen je hebt (goed gevonden willen worden, of de ander pleasen is belangrijker dan jouw tijd en energie). Welke neutrale overtuigingen passen hierbij? Dat is jouw leidraad om vervolgens een keer professioneel nee te zeggen.
Nee zeggen zonder uitgebreide uitleg
Nee zeggen kan simpel. In plaats van een ‘nee’ kun je bijvoorbeeld de zin beginnen met ‘nou’:
“Nou, dat lukt me nu niet helaas.”
Het haalt de druk af van het nee zeggen en toch geef je aan dat het je nu niet lukt. Dus begin je zin voortaan met ‘nou’ en probeer het eens uit!
Op tijd verwachtingen uitspreken
Ik zie het vaak gebeuren: steeds maar ja zeggen tot iemand overbelast is. Zeg eerder wat je kunt doen en wat niet. Dit voorkomt misverstanden, stress en uiteindelijk uitval. Vind je het lastig? Betrek er eens een collega bij of vraag aan je manager welke prioriteiten die kan aangeven voor jou. Mocht je daar geen back-up van hebben, dan kun je je afvragen of je op de goede plek zit…
Tip 4: Assertiviteit voor introverten: wat werkt wel en niet
Met de tips heb je al kunnen lezen wat (mogelijk) wel werkt op een manier die jouw manier in zijn waarde laat. Wat niet werkt, maar wat introverten vaak wel te horen krijgen:
‘Je moet zichtbaarder zijn’
Advies als ‘je moet zichtbaarder zijn’ werkt helemaal niet bij introverten. Sterker nog, het werkt contraproductief, want het kan introverten onzeker maken, omdat het niet bij hun past. Zij hebben veel meer baat bij aanpakken die passen bij hun stijl: rustig, bedachtzaam en op een ander moment dan in een grote vergadering of netwerkbijeenkomst.
Waarom ‘je moet gewoon zeggen waar het op staat’ ook averechts werkt
Door hun ingetogenheid zullen zij doorgaans niet zo snel zeggen waar het op staat met een luide stem. Als ze van zich laten horen, zal dat eerder op een rustige manier zijn of ze spreken naderhand met enkele personen over een situatie die uit de hand is gelopen. Het is in situaties waarbij enig weerwoord noodzakelijk is voor introverten erg moeilijk om ‘gewoon te zeggen waar het op staat’.
Neemt niet weg dat je hierop naderhand kunt terugkomen en met degene om wie het gaat hierover in gesprek kunt gaan. Ook dit voelt spannend, maar dan heb je er wel over nagedacht en dit gesprek kun je voorbereiden. De inzet van het model en de stappen van ‘geweldloze communicatie’ is hier een aanrader. Zeker bij de voorbereiding helpt dit model je om helder en effectief te verwoorden wat er gebeurde, wat het met jou doet en wat je zou willen.
Tip 5: Zelfvertrouwen versterken zonder extravert te worden
Zelfvertrouwen groeit vooral met het doen van zelfonderzoek en in kleine stappen en experimenten. Soms lukt het en soms ook niet. Daar waar het wel lukt, kun je op voortborduren en ontstaat er een vliegwiel waardoor je in een groeiend proces veel leert van wat wel en niet werkt.
Assertief op de inhoud als alternatief om zichtbaarder te moeten zijn
Weet dat wanneer je inhoud waardevol is, mensen luisteren en nieuwsgierig worden naar wat jij te brengen hebt. Ook als je het achteraf inbrengt. Weet ook dat jouw sterke analyses juist worden gewaardeerd, want dat is de reden dat je wordt gevraagd om zichtbaarder te zijn!
Kleine successen bewust herkennen
En, niet te vergeten: vier het als je iets durft te zeggen. Dit versterkt je zelfvertrouwen als introvert stukje bij beetje.
Samengevat: assertiever worden als introvert
Assertiever worden als introvert betekent vooral duidelijk communiceren, grenzen aangeven en zelfvertrouwen opbouwen. Stap voor stap en op jouw manier. Door je overtuigingen te leren kennen, deze om te zetten naar meer neutrale versies, rustige voorbeeldzinnen te gebruiken, kleine overwinningen te vieren en te experimenteren in echte situaties, kun je stap voor stap sterker in je werk en leven staan.
Wil je begeleiding op maat om assertiever te worden en te bouwen aan je zelfvertrouwen? Ik kan je begeleiden om te ontdekken waar jij voor staat en de manier waarop jij wilt overkomen en zijn.
Plan dan gratis een online afspraak om hier verder over te praten.
Lees meer over dit onderwerp in de blog post "Conflict met dominant persoon: zo los je dit op" en "Introvert op werk: Hoe spreek je een collega aan op fouten?".